هزینه های درمان، 3 درصد جمعیت ایران را فقیر نموده است - وبلاگ دیتالاین

به گزارش وبلاگ دیتالاین، دفتر مطالعات رفاه اجتماعی وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی در ادامه مجموعه گزارش های فقر چندبعدی به آنالیز فقر بهداشت و سلامت در ایران پرداخته است.

آنالیز این شاخص به اسم یکی از مهم ترین و پایه ای ترین ارکان توسعه، نشان می دهد که هرچند ایران به لحاظ عایدیی در بین کشورهای با عایدی بالاتر از متوسط واقع شده است، اما تقریباً به لحاظ همه شاخص های بخش سلامت شرایط بدتری از این گروه کشورها دارد. بهداشت و سلامت هم از جهت اندازه بهره مندی از آن و هم به لحاظ هزینه ای که برای آن پرداخت می گردد، ارتباط بسیار مهمی با موضوع فقر دارد.

در این مطالعه، عدم دسترسی به سطح مطلوبی از سلامتی، فقر بهداشت و سلامت نامیده شده و برای سنجش آن از شاخص های بین المللی و داخلی با تأکید بر گروه های آسیب پذیر یعنی بچه ها و مادران باردار استفاده شده است. این شاخص ها در چهار دسته کلی شرایط سلامت، عوامل خطر، کیفیت نظام سلامت و پوشش خدمات بهداشتی و درمانی قرار گرفته اند.

بر اساس این مطالعه، شرایط ایران از نظر عمده شاخص های بهداشت و سلامت بهتر از متوسط دنیای و بدتر از متوسط کشورهای با عایدی بالاتر از متوسط است که البته ایران در رده این کشورها طبقه بندی می گردد. شرایط ایران از نظر شاخص های شرایط سلامت نظیر امید به زندگی، مرگ ومیر مادران ناشی از عوارض بارداری و زایمان، شرایط مطلوب و از نظر شاخص های مرگ ومیر نوزادان و بچه ها، نیازمند تداوم فرایند رشد فعلی است.

نر خ مرگ ومیر نوزادان زیر یک ماه و بچه ها زیر 5 سال در ایران از هر هزار تولد نوزاد/کودک به ترتیب 9 و 14 رویداد است که هر دو بالاتر از متوسط کشورهای با عایدی بالا یعنی 7 و 13 رویداد واقع شده است. در طرف مقابل، در شاخص مرگ ومیر مادران از عوارض بارداری و زایمان از هر 100 هزار تولد، ایران با 16 رویداد، در شرایط بهتری از کشورهای با عایدی بالاتر از متوسط با 57 رویداد، واقع شده است.

از نظر دسته دوم شاخص ها یعنی شاخص عوامل خطر، شرایط کم وزنی نوزادان و دسترسی به آب آشامیدنی قابل قبول و شرایط سوءتغذیه بچه ها با بیش از 2.6 درصد از کل بچه ها و فرایند افزایشی آن هشداردهنده است. به بیان دقیق تر درصد نوزادان دارای کم وزنی به جز در سال 1397 که کاهش داشته است، همیشه فرایند رو به رشد داشته، هرچند که در مقایسه دنیای در شرایط مطلوبی واقع شده است.

شیوع سوءتغذیه در بچه ها زیر 5 سال با 2.6 درصد در ایران نگران کننده و با اختلاف بسیار زیادی نسبت به کشورهای با عایدی بالا قرار داشته و از گروه کشورهای با عایدی بالاتر از متوسط هم که اندازه آن 2.4 درصد بوده، بالاتر است. در بعضی از استان ها مانند کهگیلویه و بویراحمد با 15.78 درصد و سیستان و بلوچستان با 13.29 درصد، این شاخص حتی بالاتر از میانگین دنیای آن یعنی 12.6 درصد بوده و به نظر می رسد شرایط بحرانی است.

یادمان باشد که کاهش کالری دریافتی ایرانیان به خصوص در سال های 1397 و 1398 و افزایش سوءتغذیه در بچه ها، پیامدهای بسیار منفی در ضریب هوشی بچه ها در آینده خواهد داشت. بعلاوه شرایط دسترسی به شبکه آب و فاضلاب به خصوص در منطقه ها روستایی با کمتر از نیم درصد در مقیاس دنیای بسیار نامطلوب تلقی می گردد.

باوجود این ها، مشکل اصلی حوزه سلامت و بهداشت ایران در دسته سوم شاخص ها، یعنی شاخص های کیفیت نظام سلامت خود را نشان می دهد. بر اساس این مطالعه در ایران هم به لحاظ فراهم آوری امکانات بهداشتی و هم به لحاظ افزایش پوشش بیمه (هم به لحاظ پوشش جمعیتی و هم به لحاظ پوشش هزینه های درمان) نیازمند اقدامات جدی هستیم. چراکه حدود 15 درصد از ایرانیان فاقد بیمه های درمانی هستند. به اضافه اینکه بهره مندی از امکانات بهداشت و سلامت نامناسب بوده و پرداخت از جیب شهفرایندان بابت هزینه های سلامت با حدود 35.8 درصد، ایران را در رده 116 از 187 کشور دنیا قرار داده است. بعلاوه بر اساس محاسبات، در حدود 30 درصد از جمعیت ایران درصورتی که با عمل جراحی روبرو شوند، باید بیش از ده درصد عایدی خود را برای آن بپردازند. رتبه ایران در این شاخص که از آن با اسم هزینه های کمرشکن ناشی از عمل جراحی نام برده می گردد، 93 در بین 132 کشور است.

در سال 1398 در حدود دو میلیون و پانصد هزار نفر از جمعیت کشور، تنها به دلیل هزینه های بهداشت و درمان، زیر خط فقر قرار گرفته اند. البته بیمه سلامت، نقش قابل قبولی در افزایش پوشش بیمه و کاهش سهم پرداخت از جیب داشته است؛ اما سرانه امکانات نظیر پزشک، پیراپزشک و تخت بیمارستانی، در ایران نه تنها کمتر از کشورهای با عایدی بالاتر از متوسط بلکه حتی از متوسط های دنیای که باوجود کشورهای بسیار فقیر محاسبه شده است، هم پایین تر است.

در چهارمین شاخص یعنی پوشش خدمات بهداشتی و درمانی پوشش واکسیناسیون در بچه ها زیر یک سال مورد ارزیابی قرار گرفته که در تمام واکسن های موردنظر پوشش واکسیناسیون در ایران بسیار بالاتر از متوسط دنیای است. در سال 1399، پوشش واکسیناسیون در ایران 99 درصد بوده است. بنا به هدف گذاری اهداف توسعه پایدار تا سال 2030، پوشش واکسیناسیون باید برای همه باشد و ایران تا رسیدن به هدف فاصله اندکی دارد.

نکته آخر مربوط به مشکل نابرابری در توزیع امکانات در استان ها و شهرستان های کشور است؛ به طوری که استان سیستان و بلوچستان از مجموع 13 شاخص در 10 شاخص شرایط بدتر از متوسط کل کشور دارد.

گزارش کامل این مطالعه را (اینجا) بخوانید.