اوتسا مشفق؛ نویسنده ایرانی تبار، وجدان بیدار آمریکا در عصر گلوبالیسم - وبلاگ دیتالاین

به گزارش وبلاگ دیتالاین، خبرنگاران: اوتسا مشفق Ottessa Moshfegh نویسنده 38 ساله ایرانی تبار آمریکایی برای ایرانیان ناشناخته است، اما با زبان و شیوه ای کاملا متفاوت تحسین منتقدان و رسانه های آمریکا و اروپا را برانگیخته است.

اوتسا مشفق در سال 1981 از پدری ایرانی و مادری کروآتی که هر دو ویولونیست بودند، در نیوتون آمریکا زاده شد. پدر او که در بلژیک زندگی و تحصیل می کرد، در سال های دهه 1970 میلادی می خواست به ایران برگردد، اما بعد تصمیم خود را عوض کرد و همراه همسرش برای همواره به آمریکا مهاجرت کرد. به این ترتیب، نوزادی که روشن نبود در ایران چه سرنوشتی داشته باشد، در آمریکا بالید و به یکی از نویسندگان سرشناس این کشور تبدیل شد.

اوتسا مشفق دوره لیسانس خود را در کالج برنارد و دوره فوق لیسانس خود را در رشته نگارش مبتکرانه دانشگاه براون ایالات متحده آمریکا گذراند. در دوران تحصیل و نخستین سال های پس از آن داستان های کوتاه او در نیویورکر، پاریس رویو و چند نشریه معتبر دیگر منتشر و با استقبال گرم خوانندگان این رسانه ها روبرو شدند. در سال 2014 هنگامی که این نویسنده ایرانی تبار 32 سال داشت نخستین رمان خود را با نام مک گلو منتشر کرد که به مهم ترین زبان های دنیا، از جمله آلمانی ترجمه شد.

در آلمان، بعضی منتقدان به خاطر طنز خاص و زبان گستاخ و جسورانه اوتسا مشفق، او را با کورت توخولسکی شاعر و طنزپرداز مهم اوایل قرن بیستم این کشور مقایسه می نمایند که در سال 1935 در سوئد درگذشت و همانجا به خاک سپرده شد. آلمان، آلمان، برتر از همه یکی از مشهورترین کتاب های این نویسنده است که در آن غرور و تعصبات نژادی بعضی آلمانی ها را با زبانی برنده و طنزی گزنده به باد انتقاد می گیرد تا به رشد فاشیسم در فرهنگ آنان می رسد. به خاطر اعتبار ادبی دنیای توخولسکی، سوئد هرساله جایزه ای به نام او را به یکی از نویسندگان تحت فشار دنیا تقدیم می نماید. در سال های 1994 و 2006 این جایزه به دو نویسنده تبعیدی ایرانی فرج سرکوهی و ناصر زرافشان تعلق گرفت.

اوتسا مشفق در سال 2018 با انتشار کتاب پیروز سال آرامش و استراحت من هم به خاطر نگاه موشکافانه به زندگی سرشار از ناکامی و ماجراجویی مردمان رانده شده به حاشیه اجتماع و هم به خاطر نثر طنزآمیز و گزنده و درخشان خود توجه منتقدان ادبی را بیش از پیش جلب کرد.

در مجموعه درد وطن برای دنیای دیگر داستان من به میان عوام می روم از یک معلم زن مطلقه روایت می نماید که برای گذراندن تعطیلات تابستانی خود به یکی از شهر های رو به نابودی آمریکا می رود. در این شهر که صد ها مشابه آن در ایالات متحده آمریکا وجود دارد، همه مغازه ها و فروشگاه ها بسته شده اند و تنها ساندویچ فروشی های زنجیره ای هستند که هنوز به مردم تهیدست و تیره روز سرویس می دهند. در این داستان با شخصیت هایی سروکار داریم که اغلب خودباخته، معتاد و گاه ترحم برانگیزند، اما واقعیت دنیا از هم گسسته و آشفته امروز در وجنات، پندار، کردار و گفتار آن ها آشکار است.

روی جلد ایلین، از رمان های پیروز اوتسا مشفق

با داستان هایی از این دست بود که دامنه شهرت اوتسا مشفق مرز های ایالات متحده و آمریکای شمالی را در نوردید و رسانه های اروپایی را در سال های اخیر وا داشت که به آنالیز آثار او بپردازند. اکنون خانم مشفق یکی از نویسندگان آمریکاست که منتقدان بر ویژگی سبک او تاکید می ورزند. نثر او، همه سبک های مرسوم ادبی را می شکند تا خود به سبکی فارغ از چارچوب های پیش ساخته برسد.

هفته نامه اشپیگل آلمان به تازگی در نقد مفصل آثار اوتسا مشفق، به راحت طلبانی که خواهان سرگرمی صرف هستند توصیه نموده کار های او را به دست نگیرند. با این همه تاکید می نماید که آثار او درخشان هستند.

این توصیف متضاد به خاطر آن است که اغلب آثار مشفق خواننده را به زندگی نگون بختانی راهنمایی می نمایند که امید خود را باخته اند و با پناه بردن به الکل و مواد مخدر و توهمات مالیخولیایی به جای زندگی کردن، به زنده ماندن قناعت می نمایند.

از نویسنده ایرانی تبار آمریکایی می توان به عنوان وجدان بیدار ایالات متحده آمریکا در دوران دنیاشمولی سرمایه یاد کرد. اما او اسیر کلیشه ها و شعار های رایج نیست و به ارزش های ادبی سخت پایبند مانده است. به این دلیل، آثار او با این که در شمار پرفروش ها هستند، در ژانر ادبیات جدی با درونمایه طنز جای می گیرند.

سایر آثار منتشرشده اوتسا مشفق عبارتند از: سال آرامش و استراحت من، آیلین و مرگ در دست.

مشفق تا به امروز جوایز ادبی متعددی کسب نموده که جایزه کتاب بلیور، جایزه حصار مدرن و جایزه قلم بنیاد همینگوی از آن جمله هستند. تا جایی که می دانیم، تا امروز هیچ اثری از کار های این نویسنده ایرانی تبار به فارسی ترجمه نشده است.

منبع: dw